servikal radikülopati
sinir kökü sıkışması

Boynunuzdan başlayıp omuzunuza, oradan da kolunuza ve parmaklarınıza kadar uzanan, adeta bir elektrik hattı boyunca ilerleyen keskin, yanıcı veya batıcı bir ağrı mı yaşıyorsunuz? Bu ağrıya, belirli parmaklarınızda uyuşma, karıncalanma veya kolunuzda bir güçsüzlük hissi mi eşlik ediyor? İşte bu belirti kümesi, tıp dilinde “Servikal Radikülopati” olarak adlandırılan, halk arasında ise “boyun fıtığına bağlı kol ağrısı” veya “boyunda sinir sıkışması” olarak bilinen durumun en tipik tablosudur. Bu, tablo aslında oldukça yaygın ve büyük oranda ameliyatsız yöntemlerle başarıyla tedavi edilebilen bir durumdur. Bu rehberde, bu sinir ağrısının, nedenlerini, belirtilerin hangi sinirin sıkıştığını nasıl işaret ettiğini ve tıbbın sunduğu tedavi seçeneklerini inceleyeceğiz.

Servikal Radikülopatide Ne Olur? Sıkışan Bir Elektrik Kablosu

Boyun omurgamız, yedi adet omur kemiğinden oluşur ve bu kemiklerin arasından, her seviyede sağa ve sola birer çift olmak üzere, sinir kökleri çıkar. Bu sinir kökleri, omurilikten aldıkları hareket emirlerini kolumuzdaki kaslara, kolumuzdan topladıkları duyu bilgilerini (dokunma, ağrı, sıcaklık) ise beyne taşıyan hassas “elektrik kablolarıdır”. Her bir sinir kökü, “foramen” adı verilen kemik bir pencereden geçerek omurgadan ayrılır. Servikal Radikülopati, işte bu sinir köklerinden birinin, foramen’den geçerken veya daha öncesinde, mekanik bir basıya veya inflamasyona maruz kalmasıyla ortaya çıkar. Sıkışan ve inflame sinir kökü, kendi sorumlu olduğu güzergah boyunca ağrı ve diğer nörolojik sinyalleri göndermeye başlar.

Servikal Radikülopati’nin Nedenleri

Sinir kökünün sıkışmasına neden olan iki ana “suçlu” vardır ve bu, genellikle hastanın yaşına göre değişiklik gösterir:

1. Servikal Disk Herniasyonu (Boyun Fıtığı): Genellikle daha genç hastalarda en sık görülen nedendir. Omurlar arasındaki disk yastıkçığının yırtılarak, jölemsi içeriğinin sinir köküne doğru taşması ve ona doğrudan bası yapması ile oluşur.

2. Servikal Spondiloz ve Foraminal Stenoz (Kireçlenme ve Kanal Daralması): Genellikle daha ileri yaştaki hastalarda sık görülür. Yıllar içinde disklerin çökmesi, faset eklemlerinde kireçlenmesi ve kemik çıkıntılarının (osteofit) oluşmasıyla, sinir kökünün geçtiği kemik pencere olan foramen’in kendisi daralır. Bu kemik daralma, siniri kronik olarak sıkıştırır ve tahriş eder.

Servikal Radikülopati Kimlerde Görülür?

Servikal radikülopati oldukça yaygındır. Yapılan kapsamlı epidemiyolojik çalışmalarda, yıllık yeni vaka görülme oranının (insidans) her 100.000 kişide yaklaşık 83 olduğu gösterilmiştir. En sık 50-54 yaşları arasında zirve yapar. Bu yaş grubu, hem disk fıtıklarının hala görülebildiği hem de dejeneratif kireçlenme süreçlerinin belirginleştiği bir geçiş dönemidir. Erkekler ve kadınlar arasında görülme sıklığı açısından belirgin bir fark bildirilmemiştir.

Hangi Sinirin Sıkıştığını Nasıl Anlarız?

Servikal radikülopatide belirtiler genellikle hangi sinir kökünün sıkıştığını bir harita gibi gösterir. Her sinir kökü, belirli bir cilt bölgesinin duyusundan (dermatom) ve belirli kasların hareketinden (miyotom) sorumludur. En sık etkilenen üç sinir kökü ve tipik belirtileri şunlardır:

C6 Sinir Kökü Sıkışması:

• • Ağrı ve Uyuşma: Boyundan başlayıp, omuzun yan tarafı, kolun ön yüzü, ön kolun dış kenarı boyunca ilerleyerek başparmak ve işaret parmağına yayılır.

  • Güçsüzlük: Dirseği bükme ve el bileğini yukarı kaldırma hareketinde zayıflık görülebilir.

  • Refleks Kaybı: Biseps veya brakioradialis refleksinde azalma izlenebilir.

C7 Sinir Kökü Sıkışması:

• • Ağrı ve Uyuşma: Boyun ve kürek kemiğinden başlayıp, kolun arka yüzü boyunca ilerleyerek orta parmağa yayılır.

  • Güçsüzlük: Dirseği düzleştirme ve el bileğini aşağı bükme (fleksiyon) hareketinde zayıflık görülebilir.

  • Refleks Kaybı: Triseps refleksinde azalma izlenebilir.

C5 Sinir Kökü Sıkışması:

• • Ağrı ve Uyuşma: Boyundan başlayıp, omuzun üst kısmına ve kolun dış yüzüne yayılır. Genellikle parmaklara inmez.

  • Güçsüzlük: Deltoid kasında (kolu yana doğru kaldırma) zayıflık görülebilir.

  • Refleks Kaybı: Biseps refleksinde azalma izlenebilir.

Servikal Radikülopatide Tedavi Seçenekleri: 

Servikal radikülopatinin doğal seyrinin oldukça iyi huylu olduğunu bilmek önemlidir. Hastaların büyük çoğunluğu (%75-90) ameliyatsız tedavi yöntemleriyle zamanla tamamen iyileşir. Burada önemli olan basıya sebep olan durumun yumuşak fıtık dokusu kaynaklı mı yoksa sert kemik kaynaklı mı olduğunu ayırt etme gerekliliğidir. Eğer kemik dokudaki bir osteofit bu ağrıya yol açarsa bu durumda cerrahi seçenek daha ön plana gelebilir.

Konservatif Tedaviler (Ameliyatsız Yaklaşım)

• Aktivite Modifikasyonu: Ağrıyı tetikleyen hareketlerden kısa süreli kaçınmak faydalı olabilir.

• İlaç Tedavisi: Anti-inflamatuar ilaçlar, ağrı kesiciler ve sinir ağrısına özel ilaçlar (gabapentin gibi) semptomları kontrol altına almaya yardımcı olabilir.

• Fizik Tedavi: Tedavinin temel taşıdır. Postür eğitimi, servikal traksiyon ve özellikle derin boyun ve sırt kaslarını güçlendirmeye yönelik egzersizler, omurganın stabilitesini artırır ve sinir üzerindeki baskıyı azaltır.

Girişimsel Ağrı Tedavileri (Enjeksiyonlar)

Konservatif tedavilere yanıt vermeyen şiddetli kol ağrısı için, görüntüleme (floroskopi) eşliğinde doğrudan sıkışan sinirin etrafına yapılan servikal epidural steroid enjeksiyonları, sinirdeki iltihabı ve ödemi baskılayarak dramatik bir rahatlama sağlayabilir ve cerrahi öncesi önemli bir tedavi olanağı yaratabilir.

Cerrahi Tedavi

Ameliyat, sadece belirli ve zorunlu durumlarda, son çare olarak düşünülür. Cerrahi, sinir üzerindeki basıyı (fıtık veya kemik çıkıntısı) ortadan kaldırmayı hedefler.

• İlerleyici veya belirgin motor güç kaybı.

• Omurilik basısı bulguları (miyeloradikülopati).

• En az 6-12 haftalık güçlü bir konservatif tedaviye yanıt vermeyen, dayanılmaz kol ağrısı bu durumlardandır.