Anestezi Dolorosa
Anestezi dolorosa, yüzün uyuşuk veya hissi azalmış bir bölgesinde aynı anda ağrı hissedilmesiyle seyreden, çoğu zaman trigeminal sinir hasarı veya önceki girişimler sonrası ortaya çıkan zorlayıcı bir nöropatik ağrı tablosudur.
Anestezi Dolorosa nedir?
Anestezi dolorosa hasta için anlaşılması en zor yüz ağrılarından biridir. Normalde uyuşuk bir alanın ağrımaması beklenir; fakat sinir hasarında beyin ve omurilik sapı ağrı ağları bozulmuş sinyal üretmeye devam edebilir. Bu yüzden his azalmış olsa bile ağrı çok şiddetli olabilir.
Bu durum klasik trigeminal nevraljiden ayrılır. Trigeminal nevraljide saniyelik elektrik atakları ve tetik noktalar öne çıkarken, anestezi dolorosada sürekli yanma, ağrılı uyuşukluk ve belirgin duyu kaybı daha baskındır.
En önemli klinik mesaj şudur: Anestezi dolorosa şüphesinde yeni yıkıcı sinir işlemlerine çok temkinli yaklaşmak gerekir. Siniri daha fazla hasarlamak bazı hastalarda ağrıyı azaltmak yerine kalıcı uyuşuk ağrıyı derinleştirebilir.
Anestezi dolorosa nasıl anlaşılır? Anestezi dolorosa, yüzün bir bölgesinde uyuşma veya his kaybı varken aynı bölgede yanıcı, sızlayıcı veya elektriklenir tarzda ağrı bulunmasıyla anlaşılır. Hasta “yüzüm uyuşuk ama aynı yer çok ağrıyor” diye tarif eder. Bu tablo çoğu zaman trigeminal sinir yaralanması, önceki sinir yakma-kesme girişimleri, tümör cerrahisi, travma veya radyasyon sonrası gelişen deafferentasyon ağrısıyla ilişkilidir.
Klinik ipucu: “Yüzüm uyuşuk ama ağrıyor” cümlesi çelişkili görünse de nöropatik ağrı pratiğinde çok gerçek bir tablodur. Bu hastada hızlı çözüm arayışı yerine, hasarı artırmayan dikkatli bir plan gerekir.
Hangi belirtiler yol gösterir?
Yüz ağrılarında ağrının yeri kadar süresi, karakteri, tetiklenme biçimi ve eşlik eden duyu değişikliği önemlidir. Aynı bölgede hissedilen iki ağrı farklı sinirlerden veya farklı hastalıklardan kaynaklanabilir.
| Belirti | Daha çok düşündürdüğü durum | Dikkat edilmesi gereken nokta |
|---|---|---|
| Uyuşuk alanda ağrı | Anestezi dolorosa için temel tariftir. | Duyu muayenesi ayrıntılı yapılmalıdır. |
| Yanma ve sızlama | Deafferentasyon ağrısı karakteri taşıyabilir. | Klasik nevralji ataklarından ayrılır. |
| Önceki sinir işlemi öyküsü | Rizotomi, termokoagülasyon, radyocerrahi veya cerrahi sonrası gelişebilir. | Zaman ilişkisi önemlidir. |
| Yüzde his kaybı | Trigeminal nöropati bulgusudur. | Yeni başlayan his kaybında ikincil nedenler araştırılır. |
| Dokunma veya soğukla artış | Allodini ve hiperaljezi eşlik edebilir. | Ağrı yönetimi buna göre planlanır. |
Hangi hastalıklarla karışabilir?
Yüz ağrısı diş, sinüs, kulak, göz, çene eklemi, migren, kraniyal nevralji, zona veya kafa içi hastalıklarla karışabilir. Tedaviden önce ağrının haritasını doğru okumak gereksiz işlem riskini azaltır.
| Olası tablo | Ayırt ettiren ipucu | Pratik anlamı |
|---|---|---|
| Trigeminal nevralji | Kısa, tetiklenebilir elektrik atakları ve aralarda rahat dönemler baskındır. | Duyu kaybı belirginse nöropati düşünülür. |
| Postherpetik nevralji | Zona sonrası aynı bölgede yanma ve cilt hassasiyeti vardır. | Döküntü öyküsü ayırıcıdır. |
| Atipik yüz ağrısı | Duyu kaybı olmadan yaygın, donuk ve uzun süreli ağrı görülür. | Nörolojik muayene genellikle normaldir. |
| Diş veya çene ağrısı | Lokal diş/eklem bulgusu olabilir. | Uyuşuk alanla aynı hatta yanma varsa sinir hasarı aranır. |
| Tümör veya MS ilişkili trigeminal nöropati | Yeni duyu kaybı, birden fazla kraniyal sinir bulgusu veya ilerleyici seyir olabilir. | MR ile değerlendirme gerekir. |
Neden gelişebilir?
Yüz ağrılarında tek bir neden aramak çoğu zaman yanıltıcı olur. Sinir basısı, eski enfeksiyon, travma, diş-çene işlemleri, damar-sinir ilişkisi, merkezi ağrı duyarlılığı ve nadir yapısal hastalıklar birlikte düşünülmelidir.
Trigeminal sinire yönelik yakma, kesme veya hasar verici işlemler sonrası gelişebilir.
Akustik nörinom veya kafa tabanı cerrahileri sonrası trigeminal duyu etkilenebilir.
Sinir yaralanması ağrılı uyuşukluk yaratabilir.
Sinir dokusunda geç hasar oluşturabilir.
Sinirden beyne giden normal duyu girdisi kesildiğinde merkezi ağrı sinyali oluşabilir.
Uyku, kaygı ve uzun ağrı süresi tedavi yanıtını etkileyebilir.
Tanı nasıl konur?
Tanı için önce duyu haritası çıkarılır. Hangi bölgede uyuşma var, hangi bölgede ağrı var, bu alanlar aynı mı, ağrı hangi işlem veya travmadan sonra başladı? Bu ilişki anestezi dolorosa açısından çok önemlidir.
Nörolojik muayenede trigeminal sinirin üç dalı, kornea refleksi, çiğneme kasları ve diğer kraniyal sinirler değerlendirilir. Yeni veya ilerleyen duyu kaybı varsa tümör, MS, damar hastalığı veya kafa tabanı lezyonları dışlanmalıdır.
Kontrastlı beyin MR, trigeminal sinir hattı ve kafa tabanı görüntülemesi tanıda önemlidir. Önceki ameliyat, radyocerrahi veya perkütan işlem kayıtları karar sürecini doğrudan etkiler.
- Yeni başlayan veya hızla ilerleyen yüz uyuşması.
- Yüz ağrısına çift görme, işitme kaybı, denge bozukluğu veya yutma güçlüğü eşlik etmesi.
- Kanser öyküsü, kafa tabanı cerrahisi sonrası kötüleşme veya enfeksiyon bulguları.
- Göz çevresinde his kaybı, kornea hassasiyetinde azalma veya görme sorunu.
- Ağrıya ağır depresyon, uykusuzluk veya kendine zarar verme düşüncesi eşlik etmesi.
Tedavi nasıl planlanır?
Tedavi çoğu zaman zordur ve gerçekçi hedeflerle planlanmalıdır. Amaç ağrıyı tamamen silmek yerine yanma şiddetini azaltmak, uyku ve işlevi düzeltmek, temas hassasiyetini yönetmek ve yeni sinir hasarı oluşturmamaktır.
Nöropatik ağrı ilaçları, topikal tedaviler, psikolojik ağrı desteği, uyku yönetimi ve bazı hastalarda nöromodülasyon seçenekleri gündeme gelebilir. Her hastada aynı tedavi işe yaramaz; yanıt dikkatle izlenmelidir.
Yıkıcı sinir girişimleri anestezi dolorosa şüphesinde özellikle dikkat gerektirir. Mevcut duyu kaybının üzerine yeni hasar eklemek ağrıyı artırabilir. Bu nedenle işlem kararı alınacaksa önce tanı, önceki girişimler ve riskler açıkça konuşulmalıdır.
Doğru tedavi, doğru ağrı tipini tanımakla başlar
Yüz ağrısı kısa elektriklenme, sürekli yanma, zona sonrası hassasiyet veya uyuşuk alanda ağrı şeklinde olabilir. Her biri farklı tedavi mantığı gerektirir.
Yüz ağrıları içinde doğru sayfaya geçin
Yüz ağrısı bazen trigeminal nevralji, bazen zona sonrası sinir ağrısı, bazen kulak-boğaz hattı nevraljisi, bazen de sürekli ve yaygın kronik yüz ağrısı şeklinde ortaya çıkar. Şikâyetiniz farklı bir hatta uyuyorsa aşağıdaki sayfalar daha doğru başlangıç sağlayabilir.
Yerel değerlendirme
Tekirdağ Süleymanpaşa, Çorlu, Çerkezköy, Lüleburgaz, Kırklareli, Edirne, Keşan, Silivri ve İstanbul Avrupa yakasından gelen hastalarda yüz ağrısı değerlendirmesinde amaç; ağrının sinir kaynaklı mı, diş-KBB-göz kaynaklı mı, yoksa kafa içi veya omurga kaynaklı başka bir nedenle ilişkili mi olduğunu ayırmaktır.
Adres: Asil Plaza, Hürriyet, Akgün Sk. No:3-5 K:2, Süleymanpaşa/Tekirdağ. Telefon: +90 507 655 59 59.
Dr. Potoğlu’nun yaklaşımı
Anestezi dolorosada en önemli ilke yeni hasar oluşturmadan yardım etmeye çalışmaktır. Hasta zaten hasarlı veya duyu kaybı olan bir sinir alanında ağrı yaşamaktadır; bu nedenle “bir işlem daha yapalım” yaklaşımı her zaman güvenli olmayabilir.
Değerlendirmede önce ağrının gerçekten anestezi dolorosa mı, postherpetik nevralji mi, trigeminal nöropati mi, atipik yüz ağrısı mı olduğunu ayırırım. Bu ayrım tedavinin yönünü ve özellikle girişimsel işlemlerin riskini belirler.
İlgili sayfalar
Merak edilenler
Anestezi dolorosa nedir?
Anestezi dolorosa, uyuşuk veya hissi azalmış bir yüz bölgesinde ağrı hissedilmesidir. Çoğu zaman trigeminal sinir hasarı veya önceki girişimler sonrası gelişen deafferentasyon ağrısıyla ilişkilidir.
Trigeminal nevraljiden farkı nedir?
Trigeminal nevralji kısa, elektrik çarpması gibi ataklar yapar. Anestezi dolorosada sürekli ağrı, yanma ve duyu kaybı daha baskındır.
Neden olur?
Trigeminal sinire yönelik cerrahi, radyocerrahi, termokoagülasyon, travma, tümör cerrahisi, diş-çene işlemleri veya radyasyon sonrası gelişebilir.
Tedavisi kolay mıdır?
Genellikle zorlu bir ağrı tablosudur. Tedavi ağrıyı azaltma, uyku ve işlevi düzeltme, yeni sinir hasarından kaçınma hedefleriyle planlanır.
Sinir yakma işlemi yapılır mı?
Anestezi dolorosa şüphesinde yıkıcı sinir işlemlerine çok dikkatli yaklaşılır. Duyu kaybı olan siniri daha fazla hasarlamak ağrıyı artırabilir.
MR gerekir mi?
Yeni veya ilerleyen yüz uyuşması, önceki cerrahi, tümör öyküsü veya atipik bulgular varsa beyin ve kafa tabanı MR değerlendirmesi önemlidir.
Ağrılı uyuşukluk psikolojik midir?
Hayır. Sinir hasarı ve merkezi ağrı mekanizmaları uyuşuk alanda ağrı oluşturabilir. Psikolojik destek ağrı yönetimine yardımcı olabilir, fakat ağrının gerçekliğini dışlamaz.
Tekirdağ dışından gelirken ne getirmeliyim?
Önceki girişim raporları, MR görüntüleri, uyuşuk ve ağrılı bölge çizimi, ilaç listeniz ve önceki tedavi yanıtlarınız değerlendirme için önemlidir.
Dr. Öğr. Üyesi Bilgehan Potoğlu
Beyin, sinir ve omurga cerrahisi alanında çalışan Dr. Potoğlu; kraniyal nevraljiler, yüz ağrıları, nöropatik ağrı, omurga kaynaklı sinir basısı ve girişimsel ağrı tedavileriyle ilgilenmektedir.
- Uzmanlık: Beyin ve Sinir Cerrahisi
- Akademik görev: İstanbul Rumeli Üniversitesi, Dr. Öğr. Üyesi
- Adres: Asil Plaza, Hürriyet, Akgün Sk. No:3-5 K:2, Süleymanpaşa/Tekirdağ
- İletişim: Randevu ve iletişim · Hakkımda
Kaynaklar
- StatPearls. Trigeminal Neuropathy. NCBI Bookshelf. Kaynak
- International Headache Society. ICHD-3: Painful post-traumatic trigeminal neuropathy. Kaynak
- Anesthesia Dolorosa of Trigeminal Nerve after Acoustic Neuroma Surgery. PMC. Kaynak
- Facial Pain Association. Anesthesia Dolorosa. Kaynak
- StatPearls. Trigeminal Neuralgia. NCBI Bookshelf. Kaynak
- International Headache Society. Painful cranial neuropathies and other facial pains. Kaynak