morton nöroma

Ayakkabınızın içinde, tam tarak kemiklerinizin altında, katlanmış bir çorap veya bir çakıl taşı varmış gibi, sizi sürekli rahatsız eden sinir bozucu bis his… Bu hisse, özellikle dar ve sivri burunlu ayakkabılar giydiğinizde, parmaklarınıza doğru yayılan keskin, yanıcı bir ağrı ve uyuşma eşlik ediyorsa, sorununuz ayakkabınızda değil, ayağınızın içindeki bir sinirde olabilir. Bu son derece yaygın durumun adı Morton Nöroma‘dır. Bu bölümde, bu “hayali çakıl taşının” ardındaki nedenleri, kimlerin risk altında olduğunu ve bu rahatsız edici durumdan kurtulmak için modern tıbbın sunduğu basit ama etkili çözüm yollarını inceliyoruz.

Morton Nöroma Nedir? 

İsmindeki “-oma” eki nedeniyle birçok insan Morton Nöroma’yı bir kanser veya tümör zannetse de Morton Nöroma, kanserli bir kitle değildir. Morton Nöroma ayak parmaklarına duyu taşıyan “plantar dijital” sinirlerden birinin, genellikle tarak kemiklerinin başları arasında, kronik bası ve tahrişe maruz kalması sonucu etrafındaki dokunun kalınlaşması ve sertleşmesiyle (perineural fibrozis) oluşan, iyi huylu bir sinir kalınlaşmasıdır. Bu kalınlaşma, sinirin daha da kolay sıkışmasına ve en ufak bir basıda bile anormal ağrı sinyalleri göndermesine neden olur. Morton nöroma, en sık 3. ve daha seyrek 2. parmak aralığında gelişen, gerçek bir tümörden ziyade plantar dijital sinirin kronik basıya bağlı benign perinöral fibrozisi ile karakterize, yük taşımada artan ön ayak ağrısına yol açan bir tablodur.

Nedenleri: Sinir Neden Sıkışır ve Kalınlaşır?

Morton Nöroma’nın temel nedeni, ayak parmaklarına giden sinirlerin, tarak kemiklerinin arasından geçerken mekanik olarak sıkışmasıdır. Bu sıkışmaya neden olan en büyük suçlular şunlardır:

1. Uygun Olmayan Ayakkabılar: En yaygın ve en önemli nedendir.

   • Dar ve Sivri Burunlu Ayakkabılar: Tarak kemiklerini birbirine doğru sıkıştırarak aralarındaki sinirler için olan alanı daraltır.

   • Yüksek Topuklu Ayakkabılar: Vücut ağırlığının büyük bir kısmını ayak parmaklarına ve tarak kemiklerinin önüne yükleyerek bu bölgedeki sinirler üzerindeki basıncı dramatik bir şekilde artırır.

2. Ayak Yapısı ve Biyomekaniği:

   • Tarak kemiği düşüklüğü, düztabanlık (pes planus) veya yüksek kavisli (pes cavus) ayak yapısı gibi durumlar, ayağın basınç dağılımını bozarak sinirler üzerinde anormal bir yük oluşturabilir.

   • Halluks valgus (başparmak çıkıntısı) veya çekiç parmak gibi deformiteler de riski artırabilir.

3. Tekrarlayan Stres: Koşu, bale gibi ayak tarağına sürekli darbe gelen spor ve aktiviteler.

4. Doğrudan Travma: Ayağın o bölgesine alınan bir darbe.

Rakamlar ve Risk Grupları

• Toplum düzeyinde bildirilen yaşa standardize insidans; erkeklerde ~50/100.000, kadınlarda ~88/100.000 olarak verilmiştir; kadınlarda anlamlı üstünlük vardır. Bu dramatik fark, doğrudan kadınların giydiği ayakkabı tipleri (yüksek topuklu, sivri burunlu) ile ilişkilendirilmektedir.

• Yaş Grubu: Genellikle orta yaşlarda, en sık 40 ila 60 yaşları arasında ortaya çıkar.

Belirtiler ve Tanı: Vücudun Gönderdiği Net Sinyaller

Morton Nöroma tanısı, büyük ölçüde hastanın anlattığı tipik öykü ve dikkatli bir fizik muayene ile konulur.

• Klasik Belirtiler:

  • Ayak tarağında, genellikle 3. ve 4. parmakların tabanında hissedilen yanıcı, keskin ve batıcı bir ağrı olması.

  • Ayakkabının içinde “çakıl taşı”, “misket” veya “katlanmış çorap” olduğu hissinin varlığı.

  • Ağrıya, ilgili parmaklara yayılan uyuşma veya karıncalanma eşlik edebilir.

  • Belirtiler genellikle dar ayakkabı giyildiğinde veya uzun süre ayakta kalındığında artar. Ayakkabıyı çıkarıp ayağa masaj yapmakla anında rahatlama olması çok tipik bir bulgudur.

• Klinik muayene esastır; gerekirse görüntüleme ile doğrulanır.
  
  

• Fizik Muayene: Hekim, parmak aralığını yanlardan sıkıştırırken, diğer eliyle tarak kemiklerinin altından bası uyguladığında, ağrının tetiklenmesi ve bazen de bir “klik” sesi duyulması (Mulder’s Sign), tanıyı güçlü bir şekilde destekler.

• Görüntüleme Yöntemleri:

  • Ultrason (USG): Deneyimli bir radyolog tarafından yapıldığında, sinirin etrafındaki kalınlaşmayı (nöromayı) doğrudan gösterebilen, kolay ve etkili bir tanı yöntemidir.

  • Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR): Diğer olası sorunları (stres kırığı gibi) dışlamak ve tanıyı kesinleştirmek için, özellikle de cerrahi planlanıyorsa kullanılabilir.

  • Meta-analizlere göre Morton Nöroma tanısında USG ve MR benzer duyarlılıktadır; bazı derlemeler USG’nin hem duyarlılık hem maliyet etkinlik açısından avantajlı olabileceğini bildirir 

Tedavi Seçenekleri: Adım Adım Yaklaşım

İyi haber şu ki, Morton Nöroma hastalarının büyük çoğunluğu basit, ameliyatsız yöntemlerle başarıyla tedavi edilebilir.

1. Konservatif Tedaviler

• Ayakkabı Değişikliği: Tedavinin ilk, en basit ve en önemli adımıdır. Tarak kısmı geniş, burnu yuvarlak ve topuğu alçak ayakkabılar giymek, sinir üzerindeki basıyı ortadan kaldırarak sadece ayakkabı değişikliği ile bile hastaların önemli bir kısmında semptomların gerilemesini sağlar.

• Metatarsal Ped/Destek: Ayakkabının içine veya doğrudan cilde yapıştırılan, tarak kemiklerinin arkasına denk gelen, gözyaşı damlası şeklindeki küçük bir yastıkçıktır. Bu ped, tarak kemiklerinin başlarını birbirinden hafifçe ayırarak sinir için daha fazla alan yaratır ve basıyı azaltır. Son derece etkili bir yöntemdir.

• Özel Tabanlıklar: Eğer altta yatan bir basma kusuru (düztabanlık gibi) varsa, kişiye özel yapılan tabanlıklar, ayağın mekaniğini düzelterek sinir üzerindeki yükü azaltır.

2. Kortikosteroid Enjeksiyonları

Konservatif tedavilere yanıt vermeyen inatçı vakalarda, nöromanın olduğu bölgeye yapılan kortizon enjeksiyonu, sinir çevresindeki iltihabı ve fibrotik dokuyu azaltarak ağrıda belirgin bir rahatlama sağlayabilir. Enjeksiyonun ultrason rehberliğinde yapılması, ilacın tam olarak doğru noktaya verildiğinden emin olunmasını sağlayarak tedavinin başarı şansını artırır.

3. Cerrahi Tedavi (Son Çare)

En az 3-6 aylık etkili bir konservatif tedaviye (ayakkabı değişikliği, pedler, enjeksiyonlar) yanıt vermeyen, şiddetli ve yaşam kalitesini bozan ağrısı olan hastalar için cerrahi en kalıcı çözümdür.

• Prosedür (Nörektomi): En sık uygulanan ameliyattır. Ayağın üstünden veya altından yapılan küçük bir kesi ile, kalınlaşmış ve hastalıklı olan sinir bölümü (nöroma) bulunur ve cerrahi olarak kesilip çıkarılır (nörektomi). Bu, ağrıyı kalıcı olarak ortadan kaldırır ancak o sinirin sorumlu olduğu komşu parmak yüzlerinde kalıcı bir his kusuru (uyuşukluk) bırakır. Bu uyuşukluk genellikle hastalar için ağrıdan çok daha katlanılabilir bir durumdur.