meraljia parestetika

Uyluğunuzun dış-yan yüzeyinde, yaklaşık cep hizanızda yanma, karıncalanma veya uyuşma hissi mi var? Bu bölgeye dokunduğunuzda hissin azaldığını veya cildinizin sanki kalın bir kumaşın altındaymış gibi farklı hissettiğini mi fark ettiniz? Bu belirtiler genellikle gelip geçici olsa da, bazen o kadar rahatsız edici olabilir ki, giysilerinizin cildinize teması bile bir işkenceye dönüşebilir. Eğer bu durum size tanıdık geliyorsa ve bacağınızda herhangi bir güçsüzlük yoksa, yaşadığınız bu durumun adı büyük olasılıkla Meraljia Parestetika‘dır. Bu, korkutucu bir bel fıtığı veya dolaşım bozukluğundan ziyade, sadece cildin duyusunu taşıyan bir sinirin, kasık bölgesindeki dar bir geçitten geçerken sıkışması sonucu ortaya çıkan, iyi huylu ama son derece can sıkıcı bir sendromdur.

Meraljia parestetika, yalnızca duyu taşıyan lateral femoral kutanöz sinirin inguinal ligament düzeyinde veya yakınında sıkışmasına bağlı, anterolateral uylukta yanma, uyuşma ve karıncalanma ile seyreden bir mononöropatidir. Meraljia Parestetika’nın toplumda yaş ve beden kitle indeksi yükseldikçe daha fazla görüldüğü, diyabet varlığında ise insidansın katlandığı bildirilmiştir. Tanı büyük ölçüde kliniktir; provokasyon testleri, sinir iletim çalışmaları ve yüksek çözünürlüklü ultrason tanıyı destekler, MR nörografi seçilmiş olgularda yararlıdır. Tedavide ilk basamak yaşam tarzı düzenlemeleri ve analjezik/nöropatik ağrı ilaçlarıdır; dirençli olgularda bloklar, radyofrekans ve cerrahi seçenekleri düşünülür.

Bu yazıda, bu “yanma” hissinin ardındaki anatomik sırları, şaşırtıcı nedenlerini ve bu durumdan kurtulmak için gereken basit ama etkili çözüm yollarını inceliyoruz.

Meraljia Parestetika Nedir?

Meraljia Parestetika, Yunanca “meros” (uyluk) ve “algos” (ağrı) kelimelerinden türetilmiş bir isimdir. Leğen kemiğinden (pelvis) çıkarak, inguinal ligamentin altından geçen ve sadece uyluğun ön-yan yüzeyinin duyusunu algılayan Lateral Femoral Kutanöz Sinir‘in sıkışması sonucu ortaya çıkan bir tuzak nöropatisidir.

Bu siniri, adeta hassas bir telefon kablosuna benzetebiliriz. Bu kablonun görevi, kasları hareket ettirmek (motor fonksiyon) değil, sadece ciltten gelen dokunma, sıcaklık ve ağrı gibi duyu bilgilerini beyne iletmektir. Meraljia Parestetika’da olan şey, bu kablonun, kasık bağı gibi sert bir yapının altından geçerken ezilmesi veya sıkışmasıdır. Bu bası, sinirin sinyalleri düzgün bir şekilde iletememesine ve beyne sürekli “parazitli” sinyaller (yanma, karıncalanma, uyuşma) göndermesine neden olur.

Siniri Kasıktaki Tünelde Ne Sıkıştırır?

Lateral Femoral Kutanöz Sinir’in sıkışmasına neden olan faktörler genellikle mekaniktir ve modern yaşam tarzı alışkanlıklarıyla yakından ilişkilidir:

1. Mekanik Bası (En Sık Neden):

   • Obezite (Aşırı Kilo): Artan karın içi basınç ve karın bölgesindeki yağ dokusunun (pannus) kasık bağına baskı yapması, en sık görülen risk faktörüdür.

   • Sıkı Giysiler ve Kemerler: Düşük bel, dar kot pantolonlar, sıkı iç çamaşırları, sıkı kemerler veya ağır alet kemerleri (polis, inşaat işçisi) doğrudan sinirin geçtiği bölgeye bası yapar.

   • Gebelik: Büyüyen rahmin yarattığı bası ve artan kilo nedeniyle gebelik sırasında sıkça görülür.

   • Doğrudan Travma: Emniyet kemerinin yarattığı bası (trafik kazası sonrası) veya o bölgeye alınan doğrudan bir darbe.

2. İyatrojenik (Tıbbi Müdahaleye Bağlı): Nadiren, kalça protezi, bel veya kasık fıtığı ameliyatları sırasında sinirin istemeden gerilmesi veya hasar görmesi sonucu ortaya çıkabilir.

3. Metabolik Nedenler: Diyabet gibi hastalıklar, sinirleri genel olarak basıya ve hasara daha yatkın hale getirerek riski artırabilir.

Rakamlar ve Risk Grupları

• Nüfusa dayalı verilerde yaş ve cinsiyet ayarlı insidans 1990–1999 arasında 100.000 kişi-yılda 32,6 bulunmuştur. Aynı çalışmada diyabetiklerde insidans 100.000 kişi-yılda 247 olup genel popülasyona göre ~7 kat daha yüksektir. İnsidans 55–64 yaş bandında tepe yaparken, çalışmada cinsiyete göre anlamlı fark saptanmamıştır. Bir başka çalışmada insidans 10.000 kişi-yılda 4,3 olarak bildirilmiş; gebelik ve karpal tünel sendromu ile ilişki saptanmıştır. Literatürde erkeklerde daha sık olduğunu belirten eski seriler olsa da cinsiyet ilişkisi konusunda kanıtlar tutarsızdır.

• Genellikle 30 ila 60 yaşları arasında daha sık görülür. Obezite ile olan güçlü ilişkisi nedeniyle, bu risk faktörüne sahip bireylerde daha sık rastlanır. 

Belirtiler ve Tanı

Meraljia Parestetika’nın tanısı, büyük ölçüde hastanın anlattığı tipik öykü ve dikkatli bir fizik muayene ile konulur.

• Klasik Belirtiler:

  • Uyluğun ön-yan yüzeyinde, genellikle avuç içi büyüklüğünde, sınırları net bir alanda yanma, karıncalanma, iğnelenme, uyuşma veya his azalması bizi tanıya götürür.

  • Belirtiler genellikle tek taraflıdır.

  • Uzun süre ayakta durmak, yürümek veya yatarken o tarafın üzerine yatmakla belirtiler kötüleşebilir. Oturmak ise genellikle rahatlama sağlar.

  • En Önemli Ayırıcı Özellik: Bacakta veya ayakta kesinlikle motor güçsüzlük (kas gücü kaybı) yoktur. Hastalar yürüyebilir, koşabilir, merdiven çıkabilirler.

• Fizik Muayene: Hekim, uyluktaki duyu kaybının yerini ve karakterini değerlendirir. Kasık bağının olduğu bölgeye (spina iliaka anterior superior’un hemen iç kısmı) parmakla vurulduğunda, uyluğa doğru elektriklenme hissi olması (Tinel belirtisi) tanıyı güçlü bir şekilde destekler.

• Tanısal Enjeksiyon: Tanının şüpheli olduğu durumlarda, “altın standart” yöntem, ultrason rehberliğinde doğrudan Lateral Femoral Kutanöz Sinirinin etrafına lokal anestezik enjeksiyonu yapmaktır. Eğer enjeksiyon sonrası belirtiler geçici olarak tamamen ortadan kalkıyorsa, tanı kesinleşmiş olur.

• Diğer Testler: EMG gibi sinir testleri, genellikle bel fıtığı gibi diğer olası nedenleri dışlamak için istenir, ancak Meraljia Parestetika tanısı için genellikle gerekli değildir ve normal çıkabilir.

Tedavi Seçenekleri: Siniri Özgürleştirmek

İyi haber şu ki, Meraljia Parestetika vakalarının ezici çoğunluğu (%85-90’ı) basit, ameliyatsız yöntemlerle tamamen veya tama yakın düzelir. Tedavinin temel felsefesi, sinir üzerindeki basıyı ortadan kaldırmaktır.

1. Konservatif Tedaviler

• Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Tedavinin temelidir ve genellikle tek başına yeterlidir.

  • Kilo Verme: Eğer fazla kilo varsa, birkaç kilo vermek bile sinir üzerindeki basıyı dramatik bir şekilde azaltabilir.

  • Geniş ve Rahat Giysiler Giymek: Dar pantolonlar, sıkı kemerler ve korselerden kaçınmak.

  • Tetikleyici Aktivitelerden Kaçınmak: Uzun süre ayakta durmayı veya yürümeyi gerektiren durumlarda sık sık mola vermek.

• Fizik Tedavi: Kalça ve karın kaslarını güçlendiren ve esnekliği artıran egzersizler, postürü düzelterek kasık bölgesindeki mekanik stresi azaltabilir.

2. İlaç Tedavisi

Eğer belirtiler çok rahatsız ediciyse, ilaçlar geçici rahatlama sağlayabilir.

• Topikal Ajanlar: Lidokainli veya kapsaisinli kremler doğrudan ağrılı bölgeye uygulanabilir.

• Nöropatik Ağrı İlaçları: Gabapentin, pregabalin veya amitriptilin gibi ilaçlar, yanma ve batma hissini kontrol altına almak için reçete edilebilir.

3. Girişimsel Yöntemler (Enjeksiyonlar)

Konservatif tedavilere 1-2 ay içinde yanıt vermeyen inatçı vakalarda, enjeksiyonlar etkili bir seçenektir.

• Lateral Fempral Kutanöz Sinir Bloğu: Ultrason rehberliğinde, sinirin sıkıştığı noktaya lokal anestezik ve kortizon enjeksiyonu yapılır. Bu, sinir etrafındaki ödemi ve iltihabı azaltarak hem tanısal hem de tedavi edici bir etki gösterir ve hastaların çoğunda uzun süreli bir rahatlama sağlar.

4. Cerrahi Tedavi (Son Çare)

Cerrahi, sadece ve sadece diğer tüm tedavilerin (en az 3-6 ay boyunca) başarısız olduğu, semptomların dayanılmaz olduğu çok nadir vakalarda düşünülür. Ameliyatta, sinirin kasık bağı altından geçerken sıkıştığı nokta cerrahi olarak serbest bırakılır (dekompresyon).