KARPAL TÜNEL SENDROMU

Gecenin bir yarısı, elinizde sizi uykudan uyandıran yoğun bir uyuşma, karıncalanma ve “iğnelenme” hissi, elinizi salladığınızda veya aşağı doğru sarkıttığınızda bu histe geçici bir rahatlama… Gün içinde telefonla konuşurken, kitap okurken veya araba kullanırken ilk üç parmağınızda tekrar başlayan o rahatsız edici his, hayat kalitenizi mi düşürüyor? Eğer bu durum size tanıdık geliyorsa, en yaygın sinir sıkışması sendromu olan Karpal Tünel Sendromu (KTS) ile karşı karşıya olabilirsiniz. Bu yazıda, bu durumun ardındaki anatomik sebepleri, nedenlerini, kimlerin risk altında olduğunu ve atellerden enjeksiyonlara ve modern cerrahiye uzanan tedavi yöntemlerini bilimsel kanıtlarla inceleyeceğiz.

Karpal tünel sendromu, median sinirin el bileğinde karpal tünelden geçerken basıya uğraması sonucu gelişen en yaygın tuzak nöropatidir. Karpal Tünel Sendromu hem yaşam kalitesini hem de iş gücünü etkiler. Karpal Tünel Sendromunun küresel prevalansı çalışmalar arasında geniş değişkenlik gösterir (yaklaşık %5 ila %14), kadınlarda ve 40–60 yaş aralığında daha sık görülmektedir. Obezite ve diyabet güçlü risk faktörleridir. Tanıda CTS-6 klinik skoru kuvvetli kanıtla önerilir. Splint ve lokal kortikosteroid enjeksiyonu hafif-orta olgularda kısa-orta vadeli rahatlama sağlar; orta-ağır ve dirençli olgularda cerrahi dekompresyon kalıcı çözümdür

Karpal Tünel Sendromu Nedir?

Karpal Tünel, el bileğimizin avuç içi tarafında, bilek kemikleri (karpal kemikler) ve transvers karpal ligament adı verilen kalın, sert bir bağ dokusu arasında oluşan dar bir anatomik geçittir. Bu tünelin içinden, parmaklarımızı bükmemizi sağlayan dokuz adet tendon ile birlikte, başparmak, işaret parmağı, orta parmak ve yüzük parmağının yarısının duyusunu ve başparmak kaslarının bir kısmının hareketini kontrol eden median sinir geçer.

Karpal Tünel Sendromu, bu dar tünelin içindeki herhangi bir nedenle basıncın artması ve bunun sonucunda hassas median sinirin sıkışması ile ortaya çıkar. Tendonlar nedeniyle, median sinir artan basınç altında ezilir. Bu durum, sinirin kan dolaşımını bozar ve sinir sinyallerinin düzgün bir şekilde iletilmesini engelleyerek tipik belirtilere yol açar.

• Risk Faktörleri:

  • Mesleki Faktörler: El bileğinin sürekli tekrar eden bükülme hareketleri yaptığı veya titreşimli aletler kullanılan işler önemli risk faktörleridir (montaj hattı çalışanları, kasaplar, müzisyenler, yoğun bilgisayar kullanıcıları).

  • Sistemik Hastalıklar: Diyabet, romatoid artrit, raynaud fenomeni, tiroid hastalıkları (hipotiroidi) ve böbrek yetmezliği gibi durumlar riski artırır.

  • Fizyolojik Durumlar: Gebelik ve menopoz gibi hormonal değişikliklerin ve vücutta sıvı tutulumunun arttığı dönemlerde Karpal Tünel Sendromu belirtileri sıkça görülür veya alevlenir.

  • Anatomik Faktörler: El bileği kırıkları veya kireçlenmeleri gibi tünelin yapısını bozan durumlar da Karpal Tünel Sendromuna yol açabilir.

  • Obezite: Vücut Kitle İndeksinde her 1 birim artış KTS riskini %7,4 artırır, obezite riski yaklaşık 2 kat artırır.

Karpal Tünel Sendromunda Belirtiler ve Tanı

Karpal Tünel Sendromu tanısı, büyük ölçüde hastanın anlattığı tipik öykü ve dikkatli bir fizik muayene ile konulur. CTS-6 (semptom ve muayene bulgularını içeren 6 maddelik klinik skor), rutin EMG veya ultrason yerine tanı için tek başına kullanılabilir. EMG lektrodiagnostik cerrahi öncesi derecelendirme ve ayırıcı tanı için oldukça yararlıdır. Ultrason ile karpal tünel girişinde median sinir kesit alanı (CSA) ölçümü tanıya katkı sağlar; tanısal eşik değerler genellikle ≥9–10 mm² olarak bildirilmiştir

• Klasik Belirtiler:

  • Özellikle geceleri artan, ilk üç parmak ve yüzük parmağının yarısını etkileyen uyuşma, karıncalanma ve ağrı önemli bir belirtidir. Uyanınca eli sallama veya silkeleme ihtiyacı ve bu şekilde ağrıda azalma görülmesi de tanıyı destekler.

  • İlerleyen vakalarda, gün içinde de devam eden uyuşukluk, elden cisimleri düşürme, kavrama gücünde azalma görülebilir.

  • En ileri evrede, başparmağın altındaki etli kas yastıkçığında erime (tenar atrofi) de bir karpal tünel sendromu belirtisidir.

• Fizik Muayene: Hekim, tanıyı desteklemek için Phalen Testi (bilekleri bükerek bekleme), Tinel Testi (sinir üzerine hafifçe vurma) ve Durkan Testi (karpal tünel üzerine bası uygulama) gibi özel provokatif testler yapar. Bu testler sırasında semptomların ortaya çıkması tanıyı güçlendirir.

• Elektromiyografi (EMG): Bu test, tanıyı kesinleştirmek ve sinirdeki hasarın derecesini (hafif, orta, şiddetli) objektif olarak ölçmek için “altın standart“tır. Sinirin ne kadar yavaşladığını ve kaslara giden sinyallerde bir kayıp olup olmadığını gösterir.

Tedavi Seçenekleri: Adım Adım Yaklaşım

Tedavi, hastalığın şiddetine göre basamaklı bir yol izler.

1. Konservatif Tedaviler

Hafif ve orta dereceli KTS vakalarının çoğunda ilk tercih her zaman ameliyatsız yöntemlerdir.

• Gece Ateli (Splint): En etkili ve en önemli konservatif tedavidir. Gece boyunca bileği nötral (düz) pozisyonda tutan bir atel takmak, tünel içindeki basıncı en aza indirerek sinirin dinlenmesini ve semptomların (özellikle gece uyanmalarının) dramatik bir şekilde azalmasını sağlar. Bu atelde Bilek “nötr”: pozisyonda olmalıdır. Dorsal destekli bilek ateli kullanılabilir.

• Aktivite Modifikasyonu ve Ergonomi: Semptomları artıran hareketlerden kaçınmak, iş yerinde ergonomik klavye ve fare kullanmak, sık sık mola verip el bileği egzersizleri yapmak semptomları azaltabilir.

• İlaç Tedavisi: Non-steroid anti-inflamatuar ilaçlar ağrıyı bir miktar hafifletebilir.

• Sinir Kaydırma Egzersizleri (Nerve Gliding): Median sinirin tünel içinde daha rahat hareket etmesini sağlayan özel egzersizler, yapışıklıkları önlemede fayda sağlayabilir.

2. Kortikosteroid Enjeksiyonları ve Hidrodiseksiyon

Atel ve diğer konservatif yöntemlere yanıt vermeyen hastalarda, ultrason rehberliğinde karpal tünelin içine yapılan kortizon enjeksiyonu, tünel içindeki tendon kılıflarının şişliğini (tenosinovit) ve sinir etrafındaki ödemi azaltarak güçlü ve hızlı bir rahatlama sağlayabilir. Bu rahatlama genellikle birkaç ay sürer ve bazı hastalarda kalıcı olabilir veya cerrahiye kadar zaman kazandırabilir. Bu konuda detaylı bilgilendirme için ilgili sayfamızı inceleyebilirsiniz.

3. Cerrahi Tedavi

Orta-ileri dereceli veya konservatif tedavilere yanıt vermeyen Karpal Tünel Sendromunda en etkili ve kalıcı çözüm cerrahidir. Ameliyatın amacı, sinire bası yapan transvers karpal ligamenti keserek tüneli kalıcı olarak genişletmek ve siniri serbest bırakmaktır. Bu konuda detaylı bilgilendirme için ilgili sayfamızı inceleyebilirsiniz.