hipertansiyon kaynaklı baş ağrıları

“Tansiyonum yükseldi, başım ağrıyor.” Bu cümleyi ne kadar sık duyarız, değil mi? Peki, her yüksek tansiyon gerçekten baş ağrısı yapar mı? Veya her baş ağrısı, tansiyonumuzun yükseldiğinin bir işareti midir? Bu yazıda, bilimsel kanıtlar ışığında hipertansiyona bağlı baş ağrısı efsanesini ve gerçeklerini masaya yatırıyoruz. Konuyu görülme sıklığı, nedenleri, özellikleri ve tedavi yöntemleriyle derinlemesine incelerken, aklınızdaki sorulara da yanıt bulacağı

Öncelikle şunu netleştirelim: Kronik, hafif veya orta dereceli hipertansiyon genellikle belirti vermez ve rutin olarak baş ağrısına neden olmaz. Bu nedenle hipertansiyona “sessiz katil” denir. Ancak bu, ikisi arasında hiçbir ilişki olmadığı anlamına gelmez. Baş ağrısı, özellikle tansiyonun çok ciddi seviyelere aniden yükseldiği durumlarda önemli bir belirti olabilir.Uluslararası Baş Ağrısı Derneği (IHS), hipertansiyona atfedilen baş ağrısını, kan basıncındaki ani ve belirgin bir artışla doğrudan ilişkili olan ağrı olarak tanımlar. Bu tanının en kritik noktası, kan basıncı normale döndüğünde baş ağrısının da geçmesidir.

Hipertansiyona bağlı gerçek baş ağrısı, genel popülasyondaki baş ağrılarının küçük bir kısmını oluşturur. Kronik hipertansiyonu olan kişilerde baş ağrısı görülme sıklığı, tansiyonu normal olan kişilerden anlamlı derecede farklı değildir. Ancak, hipertansif kriz (kan basıncının çok tehlikeli seviyelere çıkması) yaşayan hastaların %22 ila %29’unda baş ağrısı bildirilmektedir. Hipertansiyonun kendisi yaşla birlikte artar ve erkeklerde erken yetişkinlikte daha yaygınken, kadınlarda menopoz sonrası dönemde daha sık görülür. Buna bağlı gelişen baş ağrısı da bu demografik özellikleri yansıtır. Ancak baş ağrısının kendisi, hipertansif kriz yaşayan her yaştan veya cinsiyetten insanda ortaya çıkabilir.

Hipertansiyona Bağlı Baş Ağrısının Nedenleri ve Çeşitleri

Baş ağrısı, özellikle kan basıncının belirli bir eşiği aştığı durumlarda ortaya çıkar. Temel olarak iki ana senaryo vardır:

1. Hipertansif Kriz (Acil Durum) Kaynaklı Baş Ağrısı: Bu, en ciddi ve dikkat edilmesi gereken durumdur. Kan basıncı genellikle 180/120 mmHg’nin üzerine çıktığında görülür. Bu durumda baş ağrısı, beyin kan akışının düzenlenmesindeki bir bozulmanın ve beyin damarlarında artan basıncın bir işaretidir. Bu durum “hipertansif ensefalopati” olarak adlandırılan ve acil tıbbi müdahale gerektiren bir tablonun parçası olabilir.  Tüm başta hissedilen, zonklayıcı bir ağrıdır. Özellikle sabahları daha kötüdür. Bulantı, kusma, görme bozuklukları, kafa karışıklığı veya nöbet gibi diğer nörolojik belirtiler eşlik edebilir.

2. Feokromositoma’ya Bağlı Baş Ağrısı: Bu, böbreküstü bezlerinde bulunan ve aşırı miktarda adrenalin gibi hormonlar salgılayan nadir bir tümör türüdür. Bu hormonlar kan basıncında ani ve dramatik yükselmelere (paroksizmal hipertansiyon) neden olur. Bu ataklar sırasında tipik olarak kısa süreli (genellikle bir saatten az), şiddetli ve zonklayıcı baş ağrıları görülür. Bu baş ağrılarına genellikle çarpıntı, terleme ve anksiyete eşlik eder.

Baş Ağrınızın Sorumlusu Gerçekten Tansiyon Mu?

Çoğu zaman, insanlar başları ağrıdığında tansiyonlarını ölçer ve yüksek olduğunu görünce ağrının nedeninin bu olduğunu düşünürler. Ancak burada bir “tavuk-yumurta” durumu olabilir. Herhangi bir nedene bağlı şiddetli bir ağrı (migren, gerilim tipi baş ağrısı vb.), vücudun strese verdiği bir tepki olarak kan basıncını geçici olarak yükseltebilir. Yani, yüksek tansiyon ağrıya değil, ağrı yüksek tansiyona neden olmuş olabilir. Gerçek hipertansif baş ağrısını diğerlerinden ayıran en önemli özellik, kan basıncı başarılı bir şekilde düşürüldüğünde baş ağrısının 24 saat içinde düzelmesidir.

Önce Nedeni Tedavi Edin

Hipertansiyona bağlı baş ağrısının tedavisi, altta yatan nedeni, yani yüksek kan basıncını kontrol altına almaya odaklanır.

• Ağrı Kesicilerden Kaçınmak: Normal baş ağrıları için kullanılan bazı ağrı kesiciler (özellikle NSAID grubu ilaçlar) kan basıncını daha da yükseltebilir ve böbrek fonksiyonlarını etkileyebilir, bu nedenle dikkatli kullanılmalıdır.

• Kan Basıncının Kontrolü: Tedavinin temel taşı, uygun antihipertansif ilaçlarla kan basıncını güvenli bir seviyeye indirmektir. Bu, bir doktor gözetiminde yapılmalıdır. Kan basıncı çok hızlı düşürülmemelidir, çünkü bu durum beyne giden kan akışını azaltarak başka sorunlara yol açabilir.

• Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Uzun vadede kan basıncını kontrol altında tutmak için tuz tüketiminin azaltılması, düzenli egzersiz yapılması, sağlıklı kiloyu korumak, stresi yönetmek ve sigara ile alkolden uzak durmak esastır.