enjeksiyon tedavileri

İnatçı bel, kalça veya boyun ağrınızın nedeni her zaman fıtık veya kireçlenme olmayabilir. Bazen sorun, omurganın derinliklerinde yer alan, duruşumuzu ve hareketlerimizi kontrol eden ancak ihmal edilen kasların kendisindedir. Bu kaslardaki spazm, gerginlik veya fonksiyon bozukluğu, hem lokal hem de yansıyan ağrılarla yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir. Neyse ki, modern ağrı tıbbı, ultrason veya floroskopi gibi görüntüleme yöntemleri eşliğinde yapılan hedef odaklı kas enjeksiyonları sayesinde, ağrının tam kaynağına ulaşarak etkili bir rahatlama sağlayabilmektedir. Bu yazıda, basit tetik nokta enjeksiyonlarından Quadratus Lumborum (QL) ve Piriformis gibi derin kas blokajlarına kadar, terapötik kas enjeksiyonlarını bilimsel kanıtlarla ve anlaşılır bir dille keşfediyoruz.

Bu enjeksiyonlarda hedeflenen yaklaşım spazm nedeniyel ağrıya yol açan kası tespit ederek bu ağrının geçirilmesini sağlamaktır. Enjeksiyon tedavilerini çok boyutlu değerlendirmek daha sağlıklı olacaktır. Örneğin bu bölümde anlatılan tedavide hedeflenen yapı kas enjeksiyonudur. Omurilik üzerine yaptığımız nokta atışı tedavi veya epidural enjeksiyonda hedeflenen yapılar çok farklıdır, bu enjeksiyonlarda amaç omurilik üzerindeki boşluğa tedaviyi uygulamaktır. Faset Eklem Enjeksiyonu ve Sakroiliak Eklem Enjeksiyonunda ise asıl hedef ağrının kaynağı olan eklemi tespit ederek eklemi bloklayarak ağrıyı ortadan kaldırmaktır. Nöral terapide ise hedef otonom sinir sistemini düzenlemeyi hedeflemektir. Yani bir çok enjeksiyon tekniği bir çok hasta için farklı tedavileri hedeflemektedir. Ağrı tedavilerinin kişiye özgü olmasının sebebi de bu durumdur. Kişinin ağrısını dindirebilmenin yolu da ağrı kaynağını doğru tespit etmekten, doğru tedavi ajanlarını, doğru şekilde uygulamaktan geçmektedir.

Terapötik Kas Enjeksiyonu Nedir?

Terapötik kas enjeksiyonu, ağrıya neden olduğu düşünülen spesifik bir kasın içine veya etrafındaki fasya (kas kılıfı) planına, ağrıyı ve kas spazmını çözmek amacıyla ilaç enjekte edilmesi işlemidir. Bu işlemin iki temel amacı vardır:

1. Diagnostik (Tanısal): Bazen ağrının gerçek kaynağını bulmak zordur. Belirli bir kasa lokal anestezik enjekte edildiğinde hastanın ağrısı geçiyorsa, bu durum ağrının kaynağının o kas olduğunu güçlü bir şekilde kanıtlar. Bu, adeta tanısal bir bulmaca çözmedir.

2. Terapötik (Tedavi Edici): Tanı doğrulandıktan sonra, aynı bölgeye genellikle lokal anestezik ile birlikte kortizon gibi güçlü bir anti-inflamatuar ilaç enjekte edilir. Bu, kas spazmını çözer, inflamasyonu baskılar ve hastanın ağrısız bir dönem geçirerek fizik tedavi ve egzersiz programına katılmasını sağlar. Bu sayede kalıcı bir iyileşmenin kapısı aralanır.

Sırtımızdaki veya boynumuzdaki yüzeyel kaslara (örn: trapezius) yapılan tetik nokta enjeksiyonları genellikle sadece elle muayene (palpasyon) ile yapılabilir. Ancak ağrının kaynağı Quadratus Lumborum, Piriformis, İliopsoas gibi derinde yer alan kaslar olduğunda, bu kaslara “kör” olarak ulaşmak hem zor hem de tehlikeli olabilir. Çünkü bu kasların etrafında önemli organlar, büyük damarlar ve sinir ağları bulunur. İşte bu noktada ultrasonografi veya floroskopi devreye girer. Ultrason: Ses dalgalarını kullanarak kasları, damarları ve sinirleri gerçek zamanlı olarak gösterir. Hekimin, iğnenin ucunun kasın içinde nereye gittiğini ve ilacın doğru fasya planına nasıl yayıldığını anbean görmesini sağlar. Bu, işlemi son derece güvenli ve isabetli hale getirir. Floroskopi: X-ışınları kullanarak kemik yapıları referans alır ve iğnenin doğru derinliğe ulaştığını teyit eder.

Hedefteki Önemli Kaslar ve Enjeksiyon Teknikleri

Quadratus Lumborum (QL) Bloğu

• QL Kası, belin her iki yanında, en alt kaburgadan leğen kemiğine uzanan, derin, dörtgen şeklinde bir kastır. Omurganın stabilitesinde ve yanlara eğilme hareketinde kilit rol oynar. Bu kastaki spazm ve tetik noktalar, şiddetli, tek taraflı ve derinde hissedilen kronik bel ağrısının sık görülen ancak genellikle atlanan bir nedenidir.

• Hangi Durumlarda Uygulanır? Diğer tedavilere yanıt vermeyen, fıtık veya belirgin bir eklem patolojisi ile açıklanamayan kronik bel ağrısı (non-spesifik bel ağrısı) durumlarında uygulanır.

• Prosedür: Hasta yan veya yüzüstü yatar. Ultrason probu ile belin yan tarafında QL kası ve onu çevreleyen fasya katmanları (transversalis fasya) görüntülenir. İnce bir iğne, ultrason rehberliğinde bu fasya planına yönlendirilir ve lokal anestezik ile kortizon karışımı enjekte edilir. İlaç, kası bir sandviç gibi saran bu fasya katmanları arasında yayılarak kasın tamamen gevşemesini ve sinir uçlarının bloke olmasını sağlar.

Piriformis Enjeksiyonu

• Piriformis Kası, kalçanın derininde, leğen kemiğinin arka yüzünden başlayıp uyluk kemiğine uzanan küçük, armut şeklinde bir kastır. En önemli özelliği, siyatik sinirin genellikle bu kasın hemen altından veya bazen içinden geçmesidir.

• Hangi Durumlarda Uygulanır? Bu kastaki spazm veya gerginlik, siyatik siniri mekanik olarak sıkıştırarak bacağa yayılan, siyatik benzeri bir ağrıya neden olabilir. Bu duruma “Piriformis Sendromu” denir. Bel fıtığı ile çok karışan bu sendromun tanısını kesinleştirmek ve tedavi etmek için piriformis enjeksiyonu “altın standart”tır.

• Prosedür: Hasta yüzüstü yatar. Ultrason veya floroskopi ile kalça bölgesinde piriformis kası ve hemen altındaki siyatik sinir görüntülenir. İnce bir iğne, dikkatlice siyatik sinirden kaçınılarak doğrudan piriformis kasının gövdesine yönlendirilir. İlacın (lokal anestezik ve kortizon) enjeksiyonu ile kasın spazmı çözülür ve siyatik sinir üzerindeki bası ortadan kalkar.

Diğer Önemli Kas Enjeksiyonları

• Gluteus Medius/Minimus: Bu kalça kaslarındaki tetik noktalar da sıklıkla bel ve bacak ağrısını taklit eder.

• İliopsoas: Omurgadan kalçaya uzanan bu derin kas, kasık ve bel ağrısına neden olabilir.

• Boyun Kasları: Boyun ve omuz ağrılarında, özellikle de kola yayılan ağrıların (torasik outlet sendromu benzeri) tedavisinde hedeflenebilirler.

Başarı Şansı, Riskler ve Alternatifler

Ağrının kaynağı doğru bir şekilde ilgili kas olarak teşhis edilmişse, görüntüleme eşliğinde yapılan enjeksiyonların başarı oranı oldukça yüksektir. Hastaların %70-80’i işlem sonrası ağrılarında belirgin bir rahatlama ve fonksiyonlarında artış bildirir. Bu rahatlama, hastanın ağrısız bir şekilde germe ve güçlendirme egzersizlerini içeren bir fizik tedavi programına başlaması için kritik bir fırsat yaratır.

• Komplikasyon ve Riskler: Görüntüleme eşliğinde ve deneyimli ellerde yapıldığında riskler düşüktür.

  • Enjeksiyon yerinde geçici ağrı ve morarma görülebilir.

  • Enfeksiyon veya kanama nadir olarak görülür.

  • İlacın damar içine veya yakındaki bir sinire verilmesi riskini görüntüleme yöntemleri azaltsa da risk mevcuttur.

  • Organ yaralanması: Özellikle QL bloğunda böbrek veya bağırsak, göğüs duvarı kaslarında ise akciğer (pnömotoraks) yaralanması riski teorik olarak vardır ancak ultrason rehberliğinde bu risk neredeyse sıfırlanır.