oksipital nevralji

Başınızın arkasında, boynunuzun üst kısmından başlayıp kafa derinizin yukarısına doğru yayılan, keskin, batıcı ve elektrik çarpması gibi bir ağrı mı yaşıyorsunuz? Eğer bu size tanıdık geliyorsa, Oksipital Nevralji (ON) adı verilen ve sıklıkla diğer baş ağrısı türleriyle karıştırılabilen bir durumla karşı karşıya olabilirsiniz. Bu yazıda, Oksipital Nevralji’nin ne olduğunu, kimlerde daha sık görüldüğünü, nedenlerini ve en güncel tedavi yöntemlerini, bilimsel yayınlardan derlediğimiz bilgilerle, ele alacağız.

Oksipital Nevralji, adını, ense kökümüzden başımızın üzerine doğru uzanan oksipital sinirlerden alır. Bu sinirler (büyük, küçük ve üçüncü oksipital sinirler) sıkıştığında, iltihaplandığında veya hasar gördüğünde, nevralji olarak adlandırılan bu sinir ağrısı ortaya çıkar. Ağrı genellikle aniden başlar, saniyeler veya dakikalar süren ataklar halinde gelir ve o kadar şiddetli olabilir ki saçınıza dokunmak veya başınızı yastığa koymak bile acı verebilir.

Oksipital Nevralji, genel popülasyonda nadir görülen bir baş ağrısı türüdür. Ancak, baş ve yüz ağrısı şikayetiyle kliniklere başvuran hastalar arasında görülme oranı %0.6 ile %24.4 arasında değişebilmektedir. Yapılan kapsamlı bir meta-analiz çalışması, Oksipital Nevralji’nin kadınlarda erkeklere oranla daha yaygın olduğunu göstermektedir. Bu rahatsızlık genellikle orta yaşlarda ortaya çıkar. Ortalama başlangıç yaşı ellili yaşlardır. Ayrıca, migren hastalarında ve geçmişinde boyun travması olan kişilerde Oksipital Nevralji görülme olasılığının daha yüksek olduğu bildirilmiştir.

Oksipital Nevralji, temel olarak iki ana kategoriye ayrılır:

1. Primer (İdiyopatik) Oksipital Nevralji: Bu durumda, ağrının altında yatan net bir neden bulunamaz. Sinirlerin boyun kasları tarafından sıkıştırılması veya kronik boyun gerginliği gibi faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir.

2. Sekonder Oksipital Nevralji: Ağrı, başka bir tıbbi durumun sonucunda ortaya çıkar. Bu nedenler arasında şunlar sayılabilir:

   • Travma: Başın arkasına veya boyuna alınan darbeler en yaygın nedenlerden biridir.

   • Servikal Omurga Sorunları: Boyun fıtığı, üst servikal omurgada kireçlenme veya dejeneratif disk hastalıkları gibi durumlar sinir köklerini sıkıştırabilir.

   • Tümörler: Nadiren de olsa, sinir yolakları üzerindeki tümörler bası yaparak nevraljiye neden olabilir.

   • Enfeksiyonlar: Zona (herpes zoster) gibi sinirleri etkileyen enfeksiyonlar bir etken olabilir.

   • Sistemik Hastalıklar: Diyabet, gut hastalığı veya kan damarı iltihabı (vaskülit) gibi durumlar da sinir hasarına yol açabilir.

Oksipital Nevraljide Tanı ve Tedavi Seçenekleri

Doğru tanı, etkili bir tedavinin ilk adımıdır. Tanı genellikle hastanın tıbbi öyküsü ve fizik muayene bulgularına dayanır. Doktorunuz, ağrının özelliklerini (yerleşimi, niteliği, süresi) dinledikten sonra, sinirlerin geçtiği bölgelere hassasiyet olup olmadığını kontrol edecektir. Kesin tanıyı doğrulamak ve ağrının kaynağını belirlemek için en etkili yöntemlerden biri, etkilenen oksipital sinire lokal anestezik enjeksiyonu yapılmasıdır. Bu işleme “diagnostik sinir bloğu” denir. Enjeksiyon sonrası ağrıda geçici bir rahatlama olması, tanıyı büyük ölçüde doğrular.

Tedavide amaç, ağrıyı kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi seçenekleri konservatif yöntemlerden cerrahi müdahalelere kadar geniş bir yelpazeyi kapsar:

Konservatif ve Medikal Tedaviler

• Evde Bakım: Ataklar sırasında sessiz bir odada dinlenmek, boyuna sıcak kompres uygulamak ve gergin kaslara nazikçe masaj yapmak rahatlama sağlayabilir.

• Fizik Tedavi: Postür düzeltme egzersizleri ve manuel terapi, sinirler üzerindeki baskıyı azaltmaya yardımcı olabilir.

• İlaçlar:

  • Anti-inflamatuar İlaçlar: Naproksen veya ibuprofen gibi non-steroid anti-inflamatuar ilaçlar (NSAII’ler) başlangıçta denenebilir .

  • Antikonvülzanlar: Gabapentin ve pregabalin gibi kullanılan ilaçlar, sinir ağrısını kontrol etmede oldukça etkilidir.

  • Antidepresanlar: Amitriptilin gibi trisiklik antidepresanlar, kronik ağrı tedavisinde kullanılabilir.

  • Kas Gevşeticiler: Kas spazmlarının eşlik ettiği durumlarda reçete edilebilir.

Girişimsel Tedaviler

• Oksipital Sinir Blokları: Hem tanı hem de tedavi amacıyla kullanılır. Lokal anestezik ve kortikosteroid enjeksiyonu, sinirdeki iltihabı ve şişliği azaltarak uzun süreli rahatlama sağlayabilir. Bu blokajların birkaç hafta arayla tekrarlanması gerekebilir.

• Botulinum Toksin (Botoks) Enjeksiyonları: Sinir çevresindeki kasları gevşeterek ve inflamasyonu azaltarak ağrıyı dindirmede etkili olabilir.

• Radyofrekans Ablasyon: Isı kullanarak sinirin ağrı ileten kısmını uzun süreli olarak devre dışı bırakmayı amaçlayan bir yöntemdir.

Cerrahi Tedaviler

Konservatif ve girişimsel tedavilere yanıt vermeyen inatçı vakalarda cerrahi seçenekler düşünülebilir:

• Oksipital Sinir Stimülasyonu: Cildin altına yerleştirilen bir cihaz (nörostimülatör) aracılığıyla oksipital sinirlere hafif elektriksel uyarılar gönderilir. Bu uyarılar, ağrı sinyallerinin beyne ulaşmasını engelleyerek rahatlama sağlar.

• Mikrovasküler Dekompresyon: Eğer sinire bir kan damarının bası yaptığı tespit edilirse, cerrahi olarak bu damarın sinirden uzaklaştırılması işlemidir.

• Oksipital Gevşetme Cerrahisi: Sinirin etrafındaki sıkışmaya neden olan kas veya bağ dokusunun cerrahi olarak serbestleştirilmesidir.